Đề bài

Tình yêu lứa đôi trong bài thơ số 28 của tập Người làm vườn (TAGO).

Lời giải chi tiết

    Đất nước Ấn Độ - ai mà không nghe, không biết dù chỉ một lần về xứ sở thiêng liêng đầy huyền bí ấy. Mỗi chúng ta, ai đã từng thường thức những cuốn phim Ấn Độ? Có lẽ khi xem bộ phim Truyền thuyết tình yêu chúng ta sẽ thấy được xứ sở lạ lùng ấy. Đó chỉ dừng lại ở một lĩnh vực điện ảnh nhưng khi bạn ngâm nga đôi vần thơ của thi sĩ vĩ đại Tago - vị thánh sư trong trái tim người Ấn - thì cuộc sống, tình yêu đã trở thành một giai điệu tuyệt vời - một thứ “tôn giáo con người” kỳ diệu nhất! Tình yêu lứa đôi trong thơ Tago đã vượt lên trên mọi bờ cõi đời thường, nó đã nhuộm màu linh thiêng huyền bí mang đậm sắc thái, phong vị của riêng con người Ấn Độ. Bài thơ số 28 thực sự là khúc ca ngân vang, êm dịu nhất cho tình yêu đôi lứa rộng mở, bao la trong trái tim thiên tài Tago.

     Mở đầu bài thơ, Tago đã để ngòi bút thiên tài của mình như sống dậy, tràn tuôn với lời thơ tình tứ nhất:

   Đôi mắt băn khoăn của em buồn

   Đôi mắt em muốn nhìn vào tâm tưởng của anh

     Ở khúc dạo đầu, “đôi mắt” tình yêu đã hiện diện ra. Phải chăng, Tago muốn lấy “hằng số chung” của tâm hồn thay ngôn ngữ? Không là “đôi mắt sáng ngời, để nhìn đời và để làm duyên”, đôi mắt em lại băn khoăn muốn nhìn vào "tâm tưởng của anh”. Cái buồn từ đôi mắt ấy nói hộ em biết bao điều. Em muốn tin anh lắm, nhưng em rất sợ anh dối gian em. Em muốn được hiểu hết ngõ ngách hồn anh, tâm tưởng anh. Điều đó có được chăng? Em cố gắng kiểm soát cái biên giới vô hình ấy, "như trăng kia muốn vào sâu biển cả".

     Cái khát vọng cùng được hòa nhập tâm hồn, được sống trong anh cứ quấn quýt, ràng buộc lấy em. Sự khát vọng hòa nhập tình yêu ấy được tác giả nâng lên tầm cao vũ trụ. Như vầng trăng lặn sâu và biển cả, đại dương với muôn ngàn con sóng yêu thương rì rào vô tận. Trăng như ghì lấy đại dương, dù rất nhỏ bé trước đại dương nhưng sức lay động kết dính thật kì diệu. Nhưng cái trăn trở của đôi lứa yêu nhau không chỉ là những trách móc, hờn ghen, những băn khoăn ấy mà dường như có sự nghịch lý lạ lùng.

   Anh khống giấu em một điều gì

   Chính vì thế mà em không biết gì tất cả về anh

     Chính vì quá yêu em, yêu em mãnh liệt mà em nghi ngờ anh. Cái nghịch lý này phải chăng chỉ có ở tình yêu? Làm thế nào để em hiểu anh đây? Đọc câu thơ trên ta hình dung ra hình ảnh người con trai đang thì thầm tâm sự. Tình yêu có ngôn ngữ riêng của nó. Dẫu em không nói ra nhưng đâu cần phải nói mà "ánh mắt là ngôn ngữ chân thành nhất trong tình yêu" (Sêxpia) thì anh cũng đọc được ở đáy mắt em một đôi lời thầm thì, ánh mắt ấy như rực sáng trong anh một ngọn lửa khát vọng yêu đương, hòa hợp tâm hồn. Anh sẽ là biển cả trùng dương cơn sóng vỗ, ru hồn mảnh trăng bằng đợt sóng ngân nga, êm dịu. Như để phơi bày cả tâm hồn mình cho người yêu, nhân vật “anh” trữ tình này ví mình như viên ngọc, đóa hoa, và khát vọng được dàng tặng cho nữ thần tình yêu, vị giáo chủ nhỏ bé của mình:

   Nếu đời anh chỉ là viên ngoc

   Anh sẽ đập nổ ra làm trăm mảnh

   Và xâu thành một chuỗi quàng vào cổ em

   Nếu đời anh chỉ là một đóa hoa

   Tròn trịa, dịu dàng và bé bỏng

   Anh sẽ hái nó ra để đặt lên mái tóc em

     Anh nguyện là con chiên ngoan đạo của riêng em. Từ “chỉ” ở đây như xưng tôn giá trị của viên ngọc, của đóa hoa. Em là tác phẩm quý đẹp của thượng đế nhưng anh xin làm ngọc được “quàng vào cổ em", được là đóa hoa cài lên mái tóc như mây suối ấy, được điểm trang em lên, và tuyệt vời hơn. Đó là ước mơ khao khát trong trái tim anh. Có lẽ chỉ có đôi lứa yêu nhau, yêu nhau với tình yêu cháy bỏng, trung thành mới có được những lời thì thầm chân thành ấy. Nét tâm lý chung chăng? Ta có lần bắt gặp trong lời hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. "Anh xin làm quán trọ để dừng chân, em ghé chơi ... Anh xin làm đá cuội và lăn theo gót hài..." Nhưng lời hát này kín đáo, phảng phất tình yêu thầm lặng đơn phương. Tiếp theo lời thơ Tago như đàn, như đệm cho lời tỏ tình của chàng trai. Nhưng lúc này tâm hồn anh như bị xáo động, anh kêu vang khe khẽ:

   Nhưng em ơi đời anh là một trái tim

   Nào ai biết chiều sâu và bến bờ của nó

   Em là nữ hoàng của vương quốc đó

   Ấy thế mà em có biết gì biên giới của nó đâu

     Có những chiến công ta có thể lập, có những biên giới ta có thể kiểm soát, nhưng chiều sâu và bờ bến tâm hồn mấy ai đo được. Tình yêu của anh trao em là tình "không biên giới”. Trong vương quốc ấy, anh xưng tôn em là nữ hoàng đầy quyền lực. Điều đó hơn ai hết em là người hiểu được nó, và thấu suốt tình yêu của anh, nhưng... em đã làm anh thất vọng... Chỉ có riêng anh mới hiểu được tình yêu của anh sao? Và duy chỉ có anh mới hiểu em muốn nói gì với anh cơ à? Tiếp theo sau, “anh” thiết tha bày tỏ?:

   Nếu trái tim anh chỉ là một phút giây lạc thú.

   Nó sẽ nở ra thành một nụ cười nhẹ nhõm và em thấu suốt rất nhanh

   Nếu trái tim anh chi là khổ đau

   Nó sẽ tan ra thành lệ trong

   Và lặng im phản chiểu nỗi niềm u ẩn

      Em là tất cả tình yêu của anh. Anh không gian dối. Và anh biết em rất tinh tường. Làm sao anh có thể dối gian em. Những nỗi niềm u ẩn của tình yêu đơn phương hay những phút giây thỏa mãn của thứ tình yêu không đúng nghĩa sẽ một giây phút nào sẽ được lộ diện. Nhưng cả em và anh, chúng ta cùng dạo bước trong thế giới tình yêu kỳ diệu thiêng liêng, tình yêu song phương tuyệt đỉnh thì có thể nào chứ? Anh muốn van vỉ em như con chiên trước đấng cứu thế.

   Nhưng em ơi, trái tim anh lại là tình yêu

   Nỗi vui sướng khổ đau của nó là vô biên

   Những đòi hỏi và sự giàu sang của nó là trường cửu

   Trái tim anh cũng ở gần em như chính đời em vậy

   Nhưng chẳng bao giờ em biết trọn nó đâu.

     Tình yêu thánh thiện, tinh nguyên anh đã trao tặng về em, nó vượt lên trên khái niệm của vũ trụ bao la, và anh đã tôn thờ nó, tôn thờ tuyệt đối. Tự bao giờ, trái tim anh “hướng về em một phương". Nhưng có lẽ, em sẽ chẳng bao giờ "hiểu được tình yêu của anh đâu”. Phải chăng đây là điều nghịch lý cứ đeo đẳng hai ta? Lời thơ mỗi lúc như thiết tha, cháy bỏng, và kết thúc một giai điệu ái tình, nhưng âm vang hãy còn ngân đọng. Tình yêu ấy như cốc rượu tràn đầy, càng rót càng say, càng tràn đầy và càng quyến luyến, ngất ngây trong tâm hồn.

     Tinh yêu có những lý lẽ nông tư, vi diệu được dệt bằng ánh mắt nụ cười Tago đã thực sự sống trong tình yêu, tôn xưng tình yêu lên thành thứ tôn giáo kỳ diệu thiêng “Tôn giáo con người”. Những tiếng nói riêng, rất riêng ấy được ngòi bút tác giả thấu suốt, phơi bày. Lời nói của em và anh là những nốt nhạc bổng trầm tạo nên giai điệu riêng của tình yêu đôi lứa. Thiên nhiên cứ như xoắn xít từng lời thơ, câu chữ, cả vũ trụ, đại dương như nới rộng ra và lặng im, ngừng thở, để đôi lứa yêu nhau thầm thì, trách hờn. Nét hờn ghét vô cớ, cái nét băn khoăn từ ánh mắt là những ngôn ngữ vô thanh nhưng nên vần nên điệu, như những cánh cửa thần kỳ soi thấu tâm hồn họ. Tago thực sự nắm bắt những biến động của thế giới ấy. Ta đã có lần gặp “đôi mắt”  ấy xuất hiện ở thơ của ông như thế:

   Anh là con chim quen sống cảnh hoang vu

   Đã tìm nơi mắt em khung trời của nó

   Đôi mắt em là chiếc nôi buổi sáng là vương quốc của trời sao

   Tiếng hát anh bay lượn lọt vào chiều sâu của đôi mắt ấy

   Trên khung trời này rộng rãi cô đơn và tung cánh bay lên trong ánh mặt trời

     Trong thơ Tago, tình yêu lứa đôi là âm chủ vút cao còn dàn nhạc đệm là thiên nhiên hoa cỏ, là chiều cao không gian là chiều sâu biển cả. Tất cả đã hòa kết lại thành. “Ca khúc giao duyên bất hủ. Có lẽ qua đó ta hiểu phần nào tựa đề Nguời làm vườn cho cả tập thơ này chăng?

     Đọc bài thơ Tago, mở ra trước mắt cả một thế giới diệu kỳ, nâng tâm hồn ta bay bổng. Bài thơ được tạo ra từ cả một tình yêu. Có câu danh ngôn: Tác phẩm nghệ thuật là kết quả tình yêu con người đối với cuộc sống.

     Muôn thuở, tình yêu lứa đôi này sẽ sống mãi như một phép tiên, trở thành cây đời. Đọc bài thơ ấy, chúng ta có nghe chăng lời hát du dương.

   Tình yêu là chiếc lá xanh, là những đám mây bồng bềnh trong gam nắng

   Tình yêu là những cánh chim, là tiếng hát em trong xanh êm đềm

   Hãy giữ lấy tình yêu, giữ lấy mùa xuân

   Vì tình yêu là chiếc lá, chiếc lá trên cành mãi màu xanh

   Vì tình yêu là ánh sáng đem đến cho dời hạnh phúc mùa xuân...

      Có thể chăng lấy tiếng hát này là kết thay cho ca khúc bằng thơ của Tago?

      Tago sẽ là một “thánh sư” cả trong trái tim chúng ta, trong nền thơ ca thế giới. Tago ra đi vĩnh viễn nhưng tha thiết với đời với tình yêu vẫn còn đọng lại có bài thơ đến nay tôi không thể nào quên được về người.

   Ta không còn nữa cây ơi

   Thì xin lá mới xuân đòi thay ta

   Nhắn người lữ khách đi qua

   Rằng thi nhân ấy đã là tình nhân

(R.Togo - Cây)

      Và mãi mãi cây xanh, cây đời, cây tình yêu sẽ tiếp nhận lời nhắn nhủ tha thiết của người thi nhân thiên tài của nhân loại.

soanvan.me